NFZ zmienia zasady lecznictwa uzdrowiskowego. Od 2027 r. sanatoria bez 5-procentowego bonusu

Od 1 stycznia 2027 r. zmienią się zasady finansowania i organizacji leczenia uzdrowiskowego w Polsce. Narodowy Fundusz Zdrowia nie będzie już stosował 5-procentowego bonusu finansowego, czyli tzw. współczynnika korygującego, przy rozliczaniu świadczeń, a sanatoria zyskają większą swobodę w układaniu programów leczenia dla pacjentów. Zarządzenie Prezesa NFZ nr 99/2026/DSM zostało opublikowane 15 września 2026 r. i weszło w życie dzień później — 16 września 2026 r. — ale nowe reguły zaczną obowiązywać dopiero od 1 stycznia 2027 r., by placówki miały czas na przygotowanie się do zmian.

Kogo dotyczy zarządzenie 99/2026/DSM

Przepisy obejmują umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju lecznictwo uzdrowiskowe, czyli szpitale uzdrowiskowe, sanatoria i zakłady przyrodolecznicze, które realizują leczenie na podstawie skierowania i są finansowane ze środków publicznych. Skala tego rynku jest duża — jak podaje NFZ, na leczenie uzdrowiskowe Fundusz przeznacza rocznie ponad 2,3 mld zł, a w ciągu trzech lat, od 2023 r., nakłady na ten cel wzrosły z 1,5 do 2,3 mld zł, czyli o 53 proc.

Program leczenia zamiast jednego pakietu zabiegów

Najważniejsza zmiana dotyczy organizacji świadczeń. Do tej pory ośrodki musiały realizować świadczenia we wszystkich kierunkach leczniczych ustalonych dla danego uzdrowiska, nawet jeśli część z nich nie odpowiadała potrzebom zgłaszających się kuracjuszy. Po zmianach sanatoria same dostosują sposób realizacji świadczeń do swoich możliwości organizacyjnych i rzeczywistego zapotrzebowania ze strony pacjentów.

• placówki opracują własne programy leczenia, uwzględniające wiek pacjenta, jego rozpoznanie oraz kierunek leczniczy konkretnego uzdrowiska,
• nie będzie obowiązku prowadzenia zabiegów z każdego kierunku leczniczego przypisanego danemu uzdrowisku,
• zasady i wymagania dotyczące świadczeń gwarantowanych w lecznictwie uzdrowiskowym nadal obowiązują — nie ma tu dowolności.

Rozwiązanie odpowiada na postulaty środowiska uzdrowiskowego, które od lat wskazywało na sztywność pakietów zabiegowych. Według NFZ lekarz nadal ustali indywidualny plan leczenia, ale placówka będzie mogła dopasować do niego to, co faktycznie ma do zaoferowania w danym kierunku leczniczym.

Koniec 5-procentowego bonusu dla sanatoriów

Druga zmiana ma charakter finansowy. Od 2027 r. znika bonus w wysokości 5 proc., stosowany jako współczynnik korygujący w rozliczeniach świadczeń w lecznictwie uzdrowiskowym. Zdaniem ekspertów NFZ mechanizm ten nie przyniósł oczekiwanych rezultatów: nie wykazano mierzalnego związku między wyższym finansowaniem a jakością udzielanych świadczeń, a właśnie taki był cel jego wprowadzenia. Po zniesieniu bonusu w budżecie NFZ pozostanie około 118 mln zł.

Co to oznacza dla pacjentów

Dla osób oczekujących na turnus w sanatorium przepisy nie wprowadzają nowych opłat ani ograniczeń w dostępie do leczenia uzdrowiskowego. Świadczenia gwarantowane, kierunki lecznicze i zasady kierowania na leczenie pozostają bez zmian — modyfikuje się sposób ich organizacji i rozliczania po stronie placówek. Osoby, które mają już wystawione skierowanie albo czekają w kolejce, powinny kontaktować się bezpośrednio z oddziałem NFZ, który prowadzi ich sprawę.

• kierowanie na leczenie uzdrowiskowe nadal wystawia lekarz — najczęściej w oddziale NFZ, po złożeniu wniosku z dokumentacją medyczną,
• o terminie i miejscu turnusu decyduje oddział wojewódzki NFZ, który prowadzi listę oczekujących,
• szczegóły pobytu (zakwaterowanie, wyżywienie, zabiegi) ustala konkretna placówka uzdrowiskowa.

Gdzie dzwonić w sprawie leczenia uzdrowiskowego

Podstawowy numer kontaktowy to Telefoniczna Informacja Pacjenta NFZ — 800 190 590, obsługiwana przez Centralę Funduszu. Centrala NFZ przy ul. Rakowieckiej 26/30 w Warszawie pracuje w godzinach pn-pt 8:00–16:00, a korespondencję elektroniczną przyjmuje pod adresem [email protected]. W sprawach konkretnego skierowania lub kolejki najszybciej pomoże właściwy oddział wojewódzki NFZ — dane kontaktowe i numery oddziałów znajdziesz także w naszym wpisie o infolinii NFZ.

Gdzie szukać informacji o konkretnym uzdrowisku

Po otrzymaniu skierowania warto sprawdzić kontakt do placówki, do której trafimy. W katalogu infolinia.info.pl znajdziesz numery i dane kontaktowe największych uzdrowisk w Polsce, m.in. Uzdrowiska Ciechocinek, uzdrowiska „Solanki” w Inowrocławiu, Uzdrowiska Busko-Zdrój, uzdrowiska Nałęczów oraz uzdrowiska Szczawno-Jedlina. Telefon do recepcji pozwoli potwierdzić godziny przyjazdu, przebieg turnusu i zakres zabiegów.

Najczęstsze pytania

Czy zmiany od 2027 r. oznaczają koniec leczenia uzdrowiskowego w obecnej formie?

Nie. Leczenie uzdrowiskowe nadal będzie finansowane przez NFZ, a świadczenia gwarantowane i zasady kierowania pacjentów pozostają w mocy. Zmieniają się jedynie zasady organizacji świadczeń po stronie placówek oraz sposób ich rozliczania — bez 5-procentowego współczynnika korygującego.

Czy po zniesieniu bonusu wzrosną dopłaty dla pacjentów?

Zarządzenie NFZ nie wprowadza nowych opłat dla kuracjuszy. Bonus dotyczył rozliczeń między Funduszem a świadczeniodawcami, a nie płatności pacjentów. Ewentualne koszty pobytu poza świadczeniami gwarantowanymi, np. wyższy standard pokoju, ustala sama placówka na podstawie własnego cennika.

Kiedy sanatorium dostanie nowe programy leczenia?

Nowe zasady obowiązują od 1 stycznia 2027 r., a czas do końca 2026 r. jest przeznaczony na dostosowanie dokumentacji i organizacji pracy placówek. Pacjent nie musi składać żadnych dodatkowych wniosków — program leczenia przygotuje placówka na podstawie skierowania i rozpoznania.